Elke vier jaar vindt er in het Bitcoin-netwerk een gebeurtenis plaats die halvering heet. Het is een van de meest besproken fenomenen in crypto. En terecht, want het heeft in het verleden elke keer de markt bewogen. Maar wat het precies is en of je er conclusies uit kunt trekken voor de toekomst, dat vraagt om een eerlijk antwoord zonder de hype die dit onderwerp normaal omringt.
Hoe worden nieuwe bitcoins gemaakt?
Bitcoin heeft geen centrale bank die geld bijdrukt. Nieuwe bitcoins komen in omloop via mining. Miners zijn computers die transacties bevestigen en bundelen in blokken op de blockchain. Wie als eerste een geldig blok oplost, ontvangt daarvoor een beloning in bitcoin, de block reward. Er zullen nooit meer dan 21 miljoen bitcoin bestaan. Die grens is vastgelegd in de code van het protocol.
Wat is de halvering?
De halvering is het moment waarop de block reward automatisch wordt gehalveerd. Elke 210.000 blokken, wat neerkomt op circa vier jaar, wordt de beloning voor miners precies gehalveerd. Van 50 naar 25, van 25 naar 12,5, enzovoort. De halveringen hebben plaatsgevonden in november 2012, juli 2016, mei 2020 en april 2024. Op dit moment komen er nog maar zo’n 450 nieuwe bitcoins per dag bij.
Wat is het effect op miners?
Voor miners is een halvering een directe halvering van hun inkomsten, aangenomen dat de prijs niet stijgt. Als de prijs niet stijgt, worden minder efficiënte miners onrendabel en stoppen ze. Het protocol past dan automatisch de moeilijkheidsgraad aan zodat blokken opnieuw gemiddeld elke tien minuten worden gevonden.
Wat deed de halvering historisch met de prijs?
Na de halvering van 2012 steeg de prijs naar meer dan 1.000 dollar. Na 2016 volgde de bull run van 2017 naar bijna 20.000 dollar. Na 2020 steeg bitcoin naar een toenmalig record van bijna 70.000 dollar. In alle drie de gevallen volgde na de piek een diepe correctie van 70 tot 85 procent. De stijgingen kwamen niet onmiddellijk na de halvering maar over een periode van twaalf tot achttien maanden erna.
Waarom werkt het theoretisch?
Als de vraag gelijk blijft en het nieuwe aanbod halveert, ontstaat opwaartse druk op de prijs. Bovendien heeft de halvering een signaalfunctie: het is een gedocumenteerde, voorspelbare gebeurtenis die aandacht trekt van media en beleggers. Die aandacht kan zelfversterkend werken.
Waarom is voorzichtigheid geboden?
Een patroon over drie datapunten is statistisch zwak. Drie keer is geen wet, geen garantie en geen zekere voorspelling. De markt weet van tevoren wanneer de halvering plaatsvindt. Een patroon dat voldoende mensen kennen en anticiperen, kan zichzelf verstoren. Als iedereen koopt voor de halvering, is de stijging al deels ingeprijsd.
Wat kun je er concreet mee?
Gebruik de halvering als contextuele informatie binnen een bredere analyse. Kijk ook naar macroeconomische omstandigheden, adoptiecijfers van het netwerk, regelgeving en marktsentiment. Geen enkele factor voorspelt de markt op zichzelf. Lees ook de basisuitleg over hoe Bitcoin en crypto werken.
De vier halveringen op een rij
Sinds de start van Bitcoin in 2009 hebben er vier halveringen plaatsgevonden: november 2012, waarbij de beloning daalde van 50 naar 25 bitcoin, juli 2016, van 25 naar 12,5 bitcoin, mei 2020, van 12,5 naar 6,25 bitcoin, en april 2024, van 6,25 naar 3,125 bitcoin. De volgende halvering wordt rond 2028 verwacht, wanneer de beloning verder daalt naar 1,5625 bitcoin per blok. Elke halvering brengt het netwerk dichter bij het plafond van 21 miljoen, en elke volgende halvering heeft in absolute termen een kleiner effect op de totale geldhoeveelheid dan de vorige, simpelweg omdat er dan al meer bitcoin in omloop is.
De halvering van april 2024 in cijfers
De meest recente halvering vond plaats op 19 april 2024, bij blok 840.000. De blokbeloning daalde van 6,25 naar 3,125 bitcoin. Op dat moment kwamen er nog zo’n 450 nieuwe bitcoins per dag bij, tegenover ruim 900 vóór de halvering. Bij een koers van destijds ongeveer 64.000 dollar daalde de dagelijkse nieuwe uitgifte in dollarwaarde van ongeveer 57 miljoen naar 28 miljoen dollar. Die daling in nieuw aanbod moet ergens door vraag worden opgevangen wil de prijs niet onder druk komen, en dat mechanisme is precies waar de halveringstheorie op steunt.
Wat de halvering doet met de mijnindustrie zelf
Een halvering raakt niet alleen beleggers, ze raakt allereerst de miners. Voor bedrijven die met dunne marges draaien, betekent een gehalveerde beloning dat de operatie in één klap minder rendabel wordt, tenzij de prijs evenredig meestijgt of de energiekosten dalen. Na elke halvering verdwijnen doorgaans de minst efficiënte miners uit de markt, apparatuur die te veel stroom verbruikt per verwerkte hash. Het protocol corrigeert dit automatisch via de moeilijkheidsgraad: als er minder rekenkracht actief is, wordt het puzzel makkelijker, zodat blokken gemiddeld weer elke tien minuten worden gevonden. Dit zelfcorrigerende mechanisme is een van de stabielste onderdelen van het hele Bitcoin protocol en heeft sinds 2009 zonder onderbreking gefunctioneerd.
Grote, beursgenoteerde mijnbedrijven met toegang tot goedkope stroom en moderne apparatuur profiteren juist van deze consolidatie: hun kleinere concurrenten vallen weg, waardoor zij een groter aandeel overhouden van een kleinere totale beloning. Dit verklaart mede waarom mining zich de afgelopen jaren steeds meer heeft geconcentreerd bij grote, professionele partijen in plaats van individuele hobbyisten met een paar apparaten thuis.
De vergelijking met goud, en waar die mank gaat
Bitcoin wordt vaak vergeleken met goud vanwege de vaste schaarste, en de halvering versterkt die vergelijking. Goud wordt ook geleidelijk schaarser naarmate de makkelijk winbare voorraden opraken, al gebeurt dat via een ongepland, geologisch proces in plaats van een voorspelbaar, in code vastgelegd schema. Het verschil is precies dat: bij bitcoin weet iedereen vooraf exact wanneer en hoeveel het aanbod verandert. Bij goud is dat een kwestie van geleidelijke, onvoorspelbare ontdekking en ontginning. Die voorspelbaarheid maakt de halvering tot een publiek evenement waar de hele markt zich op voorbereidt, wat de theorie van zichzelf deels ondermijnt. Een gebeurtenis die iedereen ziet aankomen, wordt eerder al ingeprijsd dan een verrassing.
Het stock-to-flow model: populair, maar omstreden
Rond elke halvering duikt het stock-to-flow model weer op, een rekenmodel dat de schaarste van bitcoin vergelijkt met die van goud en zilver om een prijsvoorspelling te maken. Het model voorspelde na de halvering van 2020 prijzen die ver boven wat er daadwerkelijk gebeurde uitkwamen, en de bedenker trok zich later terug uit het publieke debat nadat de voorspellingen structureel niet uitkwamen. Het model illustreert een breder punt: schaarste alleen verklaart geen prijs. Een asset met een vast aanbod maar zonder enige vraag is nog steeds waardeloos. De halvering is relevant omdat het de aanbodkant beïnvloedt, niet omdat het een garantie geeft over de uitkomst.
Wat gebeurt er als de laatste bitcoin is gemined?
Rond het jaar 2140 zal, volgens de huidige planning, de laatste bitcoin worden gemined en bereikt het aanbod zijn absolute plafond van 21 miljoen. Vanaf dat moment bestaat er geen blokbeloning meer, en moeten miners hun inkomen volledig halen uit transactiekosten die gebruikers betalen om hun overboekingen bevestigd te krijgen. Of dat genoeg is om het netwerk veilig te houden, is een vraag die nog decennia de tijd heeft om zich te beantwoorden, maar het is wel de reden waarom sommige ontwikkelaars nu al nadenken over hoe de vergoedingsstructuur van het netwerk er op lange termijn uit moet zien. Voor wie de halvering wil gebruiken als onderdeel van een beleggingsbeslissing, is het daarom verstandiger om het te zien als één van meerdere factoren, naast adoptie, regelgeving en macro-economische omstandigheden, dan als een zelfstandig koopsignaal.
Wil je begrijpen hoe Bitcoin werkt, hoe de halvering past in het grotere plaatje van schaarste en vraag, en hoe je dit plaatst in een bredere beleggingsstrategie? De Crypto Cursus van Tineke Zwart legt het stap voor stap uit zonder speculatie en zonder hype.