Ethereum heeft in september 2022 een van de ingrijpendste technische veranderingen doorgemaakt die ooit in een grote blockchain zijn doorgevoerd. Het netwerk schakelde over van een volledig ander beveiligingssysteem. Een verandering die jarenlang in ontwikkeling was en door velen onmogelijk werd geacht zonder het netwerk kapot te maken. Het lukte.
Wat was Ethereum voor The Merge?
De originele versie van Ethereum gebruikte Proof of Work als beveiligingssysteem, hetzelfde systeem dat Bitcoin gebruikt. Computers over de hele wereld, miners genaamd, strijden met elkaar om complexe wiskundige puzzels op te lossen. Op het hoogtepunt verbruikte het Ethereum-netwerk evenveel elektriciteit als een middelgroot land.
Wat is veranderd met The Merge?
In september 2022 schakelde Ethereum over naar Proof of Stake. Bij Proof of Stake zijn er geen miners meer. Validators storten minimaal 32 ETH als onderpand via staking en krijgen het recht om transacties te valideren. Als zij vals spelen, riskeren ze een deel van hun inzet te verliezen via slashing.
Het energieverbruik na The Merge
Het energieverbruik van Ethereum daalde met meer dan 99 procent na The Merge. Dit maakte in één klap een einde aan de meeste milieu-gebaseerde kritiek op Ethereum. Bitcoin heeft die overstap niet gemaakt en gebruikt nog steeds Proof of Work.
Wat zijn de voordelen voor gebruikers?
De uitgifte van nieuwe ETH is drastisch verlaagd. Gecombineerd met het verbrandingsmechanisme waarbij een deel van elke transactiefee permanent uit omloop wordt gehaald, is de netto uitgifte van ETH op veel momenten negatief. Er wordt meer ETH vernietigd dan er bij komt.
Wat zijn de nadelen of risico’s?
Het concentratieprobleem is een reëel nadeel. Bij Proof of Stake heb je minimaal 32 ETH nodig om validator te worden. Lido, het grootste liquid staking protocol, beheert een substantieel percentage van alle gestakede ETH. Als één entiteit meer dan 33 procent beheert, kan zij theoretisch het consensusmechanisme verstoren.
Maakt het Ethereum beter of slechter?
Beter op de meeste punten die voor gewone gebruikers meetbaar zijn: drastisch lager energieverbruik, lagere netto uitgifte, vergelijkbare beveiliging. Of de markt dat op de korte termijn zo ziet, is een andere vraag. Lees ook de vergelijking tussen Ethereum, Solana en XRP.
Hoe The Merge technisch werd uitgevoerd
The Merge was geen nieuwe blockchain die Ethereum verving, maar een samenvoeging van twee bestaande systemen. Al sinds december 2020 draaide er naast de originele Ethereum-blockchain een aparte Proof of Stake-keten, de Beacon Chain, die geen enkele transactie verwerkte maar alleen consensus oefende. Op 15 september 2022 werden deze twee kettingen samengevoegd: de uitvoeringslaag van het oude Ethereum, met alle rekeninghouders, saldi en smart contracts, werd gekoppeld aan de consensuslaag van de Beacon Chain. Vanaf dat moment bepaalden validators, niet meer miners, welke transacties geldig waren.
Het bijzondere aan deze overgang was dat er geen moment van downtime was en geen enkele transactie of smart contract status verloren ging. Alle bestaande ether, alle DeFi posities en alle NFT’s bleven exact zoals ze waren, alleen het onderliggende beveiligingsmechanisme veranderde. Ontwikkelaars vergeleken het destijds met het verwisselen van de motor van een vliegtuig terwijl het in de lucht bleef vliegen, zonder dat de passagiers er iets van merkten.
Wat is slashing precies?
Slashing is het strafmechanisme dat validators eerlijk gedrag afdwingt. Een validator die twee tegenstrijdige blokken tegelijk probeert te valideren, of die anderszins de regels van het protocol overtreedt, verliest een deel van zijn ingezette 32 ether automatisch. Bij ernstige overtredingen kan een validator zelfs volledig uit het netwerk worden verwijderd, met verlies van een aanzienlijk deel van de inzet. Dit mechanisme vervangt de energiekosten die bij Proof of Work de economische garantie vormden. In plaats van dat vals spelen letterlijk geld kost aan stroom, kost het nu direct geld aan verloren onderpand. Voor de gewone gebruiker die geen validator is, verandert slashing niets aan het dagelijks gebruik van Ethereum, maar het is wel de reden waarom validators een sterke financiële prikkel hebben om zich aan de regels te houden.
Liquid staking en de rol van Lido
Het instapbedrag van 32 ether, op de huidige koers al snel meer dan honderdduizend euro, is voor de meeste particuliere gebruikers onbereikbaar. Liquid staking protocollen zoals Lido lossen dit op door de bijdragen van veel kleinere deelnemers samen te voegen tot volwaardige validator inzetten. In ruil daarvoor ontvangen deelnemers een verhandelbaar token dat hun aandeel in de gestakete ether vertegenwoordigt, en dat ze op elk moment kunnen verkopen zonder te wachten op de uitstapperiode van het eigenlijke stakingproces.
Het concentratierisico dat dit met zich meebrengt, is reëel. Als één protocol een te groot deel van alle gestakete ether beheert, ontstaat er een single point of failure die haaks staat op het decentralisatie-ideaal waar Ethereum voor staat. De Ethereum gemeenschap houdt dit percentage nauwlettend in de gaten en er lopen initiatieven om de concentratie bij een handvol grote protocollen te verminderen, onder meer door kleinere, gedistribueerde staking oplossingen aantrekkelijker te maken.
De routekaart na The Merge
The Merge was slechts de eerste van vijf fases die de Ethereum ontwikkelaars gepland hebben, informeel aangeduid als The Surge, The Scourge, The Verge, The Purge en The Splurge. The Surge moet de schaalbaarheid van het netwerk vergroten via een technologie genaamd sharding, waardoor Ethereum in theorie tienduizenden transacties per seconde kan verwerken via Layer 2 netwerken. The Verge moet het makkelijker maken om een eigen node te draaien door de hoeveelheid benodigde opslagruimte drastisch te verkleinen. The Purge richt zich op het verminderen van technische schuld in de bestaande code, en The Splurge bundelt kleinere verbeteringen die de gebruikerservaring verfijnen. Elke fase bouwt voort op de fundamentele overstap die met The Merge is gemaakt.
Waarom Bitcoin niet dezelfde overstap heeft gemaakt
Bitcoin heeft bewust gekozen om Proof of Work te behouden, ondanks het hogere energieverbruik. Voorstanders van die keuze wijzen op de bewezen staat van dienst van Proof of Work over meer dan vijftien jaar, en op het argument dat de energiekosten zelf een vorm van externe, fysieke zekerheid bieden die niet afhankelijk is van economische prikkels binnen het systeem zelf. Een overstap naar Proof of Stake zou bovendien een fundamentele wijziging van het Bitcoin protocol vereisen, iets waar de gemeenschap traditioneel zeer terughoudend in is, precies omdat voorspelbaarheid en onveranderlijkheid worden gezien als kernwaarden van het netwerk. Hoe Bitcoin zelf fundamenteel werkt staat uitgelegd in het artikel over wat crypto is.
Wie Ethereum vergelijkt met Bitcoin, vergelijkt daarmee ook twee verschillende filosofieën over wat een blockchain veilig maakt: bewezen energie-inzet tegenover economische prikkels via ingezet kapitaal. Beide benaderingen hebben hun eigen aannames en risico’s, en geen van beide heeft zich over een lange genoeg periode bewezen om de discussie definitief te beslechten.
Wat betekent The Merge voor de dagelijkse gebruiker?
Voor wie ether koopt, verstuurt of gebruikt binnen een DeFi-protocol, voelt The Merge in het dagelijks gebruik nauwelijks anders aan dan vóór september 2022. Transacties werken op dezelfde manier, wallets zijn onveranderd gebleven en bestaande smart contracts functioneren precies zoals ze deden. Het verschil zit onder de motorkap: de garantie dat het netwerk veilig en betrouwbaar blijft, komt nu voort uit ingezet kapitaal van validators in plaats van uit verbruikte rekenkracht van miners. Voor de gemiddelde gebruiker is dat vooral relevant als geruststelling dat Ethereum een fundamenteel duurzamer netwerk is geworden, zonder dat er concessies zijn gedaan aan de beveiliging die het netwerk al had opgebouwd.
Wil je begrijpen hoe Ethereum werkt, hoe The Merge de fundamenten heeft veranderd en hoe je Ethereum plaatst in een bredere beleggingsstrategie? De Crypto Cursus van Tineke Zwart legt de fundamenten stap voor stap uit in begrijpbare taal.