Op 15 juli 2026 brak de AEX voor het eerst in zijn geschiedenis door de grens van 1100 punten. De voorpagina’s stonden er vol mee, aangevoerd door ASML dat na sterke kwartaalcijfers ruim zes procent steeg. En overal in het land gebeurde hetzelfde: mensen lazen het bericht, voelden dat het belangrijk was, en konden aan niemand uitleggen wat er nu eigenlijk stond. Want wat is een punt? Wie geeft die punten? En waarom is 1100 een feestje?
Wat is een AEX punt precies?
Een punt is geen euro en geen procent. Het is een indexwaarde: een rapportcijfer voor een mandje aandelen. De AEX is dat mandje, gevuld met de 25 grootste beursgenoteerde bedrijven van Nederland. De puntenstand drukt uit hoeveel dat mandje waard is geworden ten opzichte van een vast startmoment.
Dat startmoment was 1983, toen de index begon met een basiswaarde van 100. Bij de overgang naar de euro in 1999 werd die historische basis omgerekend naar ongeveer 45 punten. De stand van vandaag betekent dus dat het mandje sinds de start ruwweg 24 keer zoveel waard is geworden. Meer zegt een punt niet, en minder ook niet: het is een meetlat die alleen betekenis heeft in vergelijking met zijn eigen verleden.
Waarom bewegen die punten?
De 25 bedrijven in het mandje tellen niet even zwaar mee. De index is gewogen naar beurswaarde: hoe groter het bedrijf, hoe meer invloed zijn koers heeft op de puntenstand. En daar zit de nuance die zelden de voorpagina haalt.
ASML is met afstand het zwaarste fonds in de index. Toen het bedrijf zijn omzetverwachting voor 2026 verhoogde naar 43 tot 45 miljard euro, gedreven door de vraag naar AI chips, en de koers ruim zes procent steeg, trok dat ene aandeel vrijwel eigenhandig de hele index door de 1100 punten. Het record zegt dus minder over de Nederlandse economie dan het lijkt. Het zegt vooral iets over de orderportefeuille van een chipmachinebouwer in Veldhoven. Wie de AEX volgt, volgt in de praktijk voor een flink deel gewoon ASML.
Het getal op het journaal onderschat je rendement
Hier wordt het interessant voor iedereen die belegt of dat overweegt. De AEX die je op het nieuws ziet is een prijsindex: hij telt alleen koersen. Dividend, de winstuitkering die veel van deze bedrijven elk jaar aan aandeelhouders betalen, zit er niet in.
Er bestaat ook een herbelegde variant van de index, waarin al het dividend telkens opnieuw wordt belegd. Die staat vele malen hoger dan de gewone puntenstand. Wie sinds de jaren tachtig in het mandje had gezeten en netjes zijn dividend had herbelegd, heeft een veelvoud van wat de 1100 punten suggereren. Het bekendste beleggingsgetal van Nederland onderschat dus structureel wat langetermijnbeleggen werkelijk oplevert. Dat is geen detail, dat is precies het verschil tussen koerswinst en totaalrendement.
Is een record een reden om te wachten?
De reflex bij een recordstand is voorspelbaar: het staat op de top, dus nu instappen is te laat. Die gedachte voelt verstandig en is het meestal niet. Een index die over decennia groeit, brengt per definitie een groot deel van zijn bestaan door in de buurt van zijn hoogste stand ooit. Records volgen op records. Wie bij elk record wacht op de terugval, heeft de afgelopen veertig jaar vooral heel lang gewacht.
Dat wil niet zeggen dat er nooit een daling komt. Die komt zeker, alleen weet niemand wanneer, en de geschiedenis laat zien dat wachten op het perfecte moment beleggers meer kost dan de dalingen zelf. De recordstand is geen koopsignaal en geen verkoopsignaal. Het is een getal dat vooral iets zegt over gisteren.
Wat doe je hier als gewone belegger mee?
Niets bijzonders, en dat is serieus bedoeld. Wie een plan heeft met een vaste maandelijkse inleg, koopt deze maand iets duurder en volgende maand misschien iets goedkoper. Over de hele looptijd middelt dat uit, en belangrijker: het haalt de vraag “is dit het goede moment?” volledig van tafel. Precies voor die instapvraag bij een recordstand is gespreid inleggen ooit bedacht.
Wie breder wil kijken dan de beurs alleen: econoom Veronique Estié behandelt in het boek Young Finance sparen, budgetteren, studieschuld en pensioenopbouw voor starters.
Wil je zien wat een vast maandbedrag over vijf, tien of twintig jaar doet? Reken het door met onze gratis DCA calculator, op basis van echte historische koersdata.
En de volgende keer dat de AEX de voorpagina haalt, weet je wat er staat: het mandje van 25 is weer wat waard geworden ten opzichte van 1983, vooral omdat het zwaarste fonds een goede dag had. Dat is geen reden voor euforie of paniek. Het is een meetlat die zijn werk doet.
Hoe vaak breekt een index eigenlijk een record?
Vaker dan de meeste mensen denken, en dat is precies het punt uit de vorige paragraaf. Een index die structureel groeit, staat een groot deel van zijn geschiedenis dicht bij zijn hoogste stand ooit. Onderzoek naar de Amerikaanse S&P 500 laat zien dat de index in ongeveer een derde van alle handelsdagen sinds 1950 minder dan vijf procent van zijn record verwijderd stond. Voor de AEX geldt een vergelijkbaar patroon, al is de reeks korter en de weg naar nieuwe records grilliger door de dotcomcrash en de financiële crisis.
Sinds het herstel van de dotcomcrash in 2021 heeft de AEX tientallen keren een nieuwe recordstand neergezet. Elke keer haalde dat het nieuws, en elke keer voelde het voor beleggers die nog niet waren ingestapt als een nieuw excuus om te wachten. Wie die redenering consequent had gevolgd sinds 2021, had op elk van die records aan de kant gestaan terwijl de index verder steeg.
Hoe verhoudt de AEX zich tot andere Europese indices?
De Duitse DAX en de Franse CAC 40 zijn de indices waarmee de AEX het vaakst wordt vergeleken. De DAX bevat veertig grote Duitse bedrijven en is, net als de AEX, sterk gewogen naar een handvol zware namen, met SAP en Siemens als de grootste spelers. De CAC 40 in Frankrijk kent een vergelijkbare concentratie rond LVMH en TotalEnergies.
Wat de AEX onderscheidt, is de omvang van de thuismarkt ten opzichte van de omvang van de bedrijven erin. Nederland is een kleine economie met een paar wereldspelers die toevallig in Amsterdam genoteerd staan. Dat maakt de AEX een van de meest exportgerichte grote indices van Europa. De gezondheid van het mandje hangt nauwelijks af van de Nederlandse consument, en veel meer van de vraag naar chipmachines in Taiwan, olie in het Midden-Oosten en bier wereldwijd.
Wat een punt in euro’s betekent voor de index zelf
Een enkel AEX punt vertegenwoordigt geen vast eurobedrag. Omdat de index een gewogen gemiddelde is van de koersen van de 25 bedrijven, hangt de waarde van één punt af van de actuele samenstelling en de weging op dat moment. Bij een zwaar gewogen bedrijf als ASML beweegt een koersstijging van een paar procent de hele index al met meerdere punten. Bij een klein fonds onderaan de index is diezelfde procentuele beweging nauwelijks meetbaar in de puntenstand. Dat is precies waarom het volgen van de AEX in de praktijk neerkomt op het volgen van een select groepje zwaargewichten, ook al staan er 25 namen in het mandje.
Bronnen
- NOS. ASML overtreft verwachtingen, maar nieuwe Amerikaanse wet hangt dreigend boven de markt. nos.nl
- NU.nl. AEX-index voor het eerst boven de 1100 punten door koerssprong ASML. nu.nl
Opmerking: dit artikel bevat een affiliate link. Als je via die link een aankoop doet, ontvang ik een vergoeding, zonder extra kosten voor jou.
Wil je leren hoe je vermogen opbouwt zonder je iets aan te trekken van recordstanden en voorpagina’s? De Vermogenscursus van Tineke Zwart behandelt strategie, risicomanagement en praktische stappen voor zowel traditioneel beleggen als crypto.